Ve Herkül 31 Yıl Sonra Tekvücut

Antalya’nın Perge antik kentinde 1980 yılında kaçak kazılar sonucu bulunup ABD’ye götürülen 1900 yıllık Yorgun Herkül heykelinin 31 yıllık serüveni mutlu sonla bitti. Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın girişimleriyle sergilendiği Boston Güzel Sanatlar Müzesi’nden 25 Eylül’de Başbakan Erdoğan’ın uçağı ile ABD’den Ankara’ya getirilen heykel, aynı akşam anavatanı Antalya’ya gönderilmişti.

Antalya Müzesi’nin Likya lahidi formundaki bölümünün altında bulunan kapısında sadece müze yöneticilerinin bildiği şifre bulunan kozmik depoya alınan heykelin restorasyon çalışmaları Ankara’dan gelen uzmanlarca tamamlandı. Heykelin iki parçasının buluşmasını Akşam Gazetesi görüntüledi.

Restorasyonda herhangi bir hata yapmamak için heykel konusunda uzman olan akademisyenlerden de bilgi alındı. Heykelin gövdesine ilave edilen bölüm uzmanlarca ayrıştırıldıktan sonra Herkül, 1980 yılı kazılarında Prof. Dr. Jale İnan’ın başkanlığında Perge’de bulunup Antalya Müzesi’nde teşhir edilen kısmıyla birleştirildi. Buna karşılık, heykelin sol kolundaki eksik parçalar ise bulunamadığı için bu bölgeye müdahale edilmedi.

Bakan Günay açacak

Öte yandan ait olduğu topraklarda bedenine yeniden kavuşan Herkül’ün sergileneceği salonda da büyük bir çalışma başlatıldı. Buradaki çalışmaların da birkaç gün içinde tamamlanacağı öğrenildi.

Buradaki çalışmalar tamamlandıktan sonra Kültür ve Turizm Bakanı Ertuğrul Günay’a bilgi verilecek. Ardından da Bakan Günay Antalya’ya gelip, heykelin açılışını gerçekleştirecek.

Milliyet gazetesinden Pınar Ersoy, heykelin eksik parçasının Türkiye’ye getiriliş hikayesini yazdı. Hikaye şöyle:

İŞTE HİKAYE

Türkiye’nin yetiştirdiği en büyük arkeologlardan Profesör Jale İnan, Perge antik kentinde (Antalya) 1980 yılında yaptığı kazıda ikinci yüzyıldan kalma bir Roma heykelinin alt kısmını buldu. “Yorgun Herkül” isimli heykelin üst kısmı yıllar önce Amerika’ya kaçırılarak dönemin en büyük antik eser koleksiyoneri Leon Levy-Shelby White çiftine satılmıştı. Kayıp parçanın Antalya’ya geri getirilmesi tam 31 yıl aldı.

Tesadüfen fark edildi

Uzun ve azimli geri dönüş öyküsü 1990 yılında başladı. Bir akademisyen New York’taki Metropolitan Sanat Müzesi’ni gezerken burada sergilenen yarım bir heykelin, Antalya Müzesi’ndeki heykelin kayıp parçası olduğunu fark etti. Türkiye’nin o günden itibaren heykeli geri almak için başlattığı çalışmalar ancak 22 Eylül 2011 günü tamamlanabildi.

Heykelin bu kadar geç geri alınabilmesinin en önemli nedeni sahiplik yapısı oldu. Alman kaçakçı, Yorgun Herkül’ü 1981 yılında satışa çıkardığında yarı hissesini Leon-White çifti, kalanını ise Boston Sanat Müzesi satın aldı. Heykel Boston’da ilk kez 1982’de sergilendi, 1990’da Metropolitan Sanat Müzesi’ne ödünç verildi, hatta bir ara Fransa’ya bile gidip geldi.

Çalıntı olduğu kanıtlandı

Bu sırada Kültür Bakanlığı müzeyi eseri geri vermeye ikna etmeye çalışıyordu. Boston’daki yetkililer önce heykelin Türkiye’deki parçanın devamı olduğunu inkar etti. Müze müdürü heykelin dünyada birçok benzeri olabileceğini iddia ediyordu. Fakat Antalya’daki parçanın kalıbı 1992’de Boston’a getirdiğinde artık inkara yer kalmadı. İki parça birbirini mükemmel biçimde tamamlıyordu.

Müdür değişti

Müze ve Levy-White çifti kolay kolay teslim olmadı. Türkiye bir dönem avukatlarını devreye soktu, fakat yine de sonuç alamadı. Süreci hızlandıran iki faktör 1994 yılında Boston’daki müze müdürünün değişmesi ve 2003 yılında Leon Levy’nin ölmesi oldu. Müzakereler devam ederken müzedeki yeni yönetim yumuşama işaretleri gösteriyordu.

Türkiye son iki yılda konuya iyice eğildi. Kültür Bakanlığı’nın dosyasını Dışişleri Bakanlığı takip ediyordu. Heyetler defalarca müzeye gitti. ABD Büyükelçisi Namık Tan geçen yıl bahar aylarında müze yetkilileriyle görüştü. Aynı dönemde Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürü Osman Süslü, Boston Globe gazetesine Türkiye’den kaçırılan eserleri sergileyen müzelerle işbirliğini keseceklerini söyledi.

White’ı müze ikna etti

Heykel için mücadele veren Türk heyetinden bir yetkili müzenin tavır değişikliğini “Boston’daki müze çok saygın bir kurum ve hızla büyüyor. İsminin çalıntı eserlerle anılmasını istemedi” diye yorumladı. Nitekim müze eseri vermeye ikna olmakla kalmadı, Shelby White’ın heykeli geri vermesini de onlar sağladı. Türk yetkililer bu konuda yorum yapmamakta ısrar etse de müzenin White’ı 1.5 milyon dolar ödeyerek ikna ettiği konuşuluyor.

İyi niyetle uğurladılar

Müzenin mütevelli heyetinin heykelin geri verilmesine izin vermesinin ardından hızla protokol hazırlandı. Kültür Bakanlığı’ndan bir heyet Boston’a geldikten sonra imzalar atıldı. Heykelin teslim alınması sırasında heyetin yanında olan bir yetkili “Kayıp bir çocuğu bulmak gibiydi. Onu ailesine teslim edecek olmanın heyecanını yaşadık. Hepimizin gözleri doldu” dedi. Müze müdürü ve beraberindekiler ise Yorgun Herkül’ü heykelin ait olduğu yere gitmesinden memnun olduklarını söyleyerek uğurladı.

Başbakan’ın uçağı boşaltıldı

Heykel aynı gün müzenin verdiği özel vakumlu kutularda New York’a taşındı. Başbakan Tayyip Erdoğan durumdan haberdar edildiğinde heykelin THY ile taşınmasını istemedi. “Zarar görmesin, benim uçağımla dönsün” diyerek heykeli uçağa aldı. Hatta Yorğun Herkül’e yer açmak için başbakanlığa ait 4 konteynir son anda uçaktan indirildi. Yorgun Herkül geçen hafta Antalya Müzesi’ne ulaştı. Heykel şimdi 1800 yıl önceki halinde…

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Araç çubuğuna atla